PPWR'da "Manufacturer" kim, "Producer" kim? EPR sorumluluğu kimde?

PPWR (AB 2025/40) danışmanlığında en sık karşılaştığımız hata şu: şirketler kendilerini "ambalajı biz üretiyoruz, o zaman biz manufacturer'ız" diye konumlandırıyor. Bu çoğu zaman yanlış. PPWR'da manufacturer, ambalajı fiziksel olarak üreten taraf değildir.

İki tanım birbirinden bağımsızdır ve iki ayrı yükümlülük setini tetikler. Karıştırıldığında ya gereksiz beyan üretirsiniz ya da hiç beyan üretmezsiniz. İkisi de risklidir.

Manufacturer: uygunluk beyanının sahibi

Manufacturer, PPWR Madde 3(1)(13)'te tanımlanır. Kural olarak ambalajı kendi adı veya markası altında geliştiren ya da ürettiren taraftır. Ambalajın üstünde başka markalar da görünse bu değişmez.

Ambalajın üstünde hiç marka yoksa, ambalajı sipariş eden ve böylece belirli bir ambalaj tasarımına karar veren taraf manufacturer sayılır.

Bir ambalaj dönüştürücüsü şişe üretir ve bir marka AB pazarına sürmeden önce kendi adını basarsa, PPWR'a göre manufacturer markadır, dönüştürücü değil.

Manufacturer'ın yükümlülükleri:

Madde 5 ila 12 arasındaki sürdürülebilirlik ve etiketleme şartlarına uygunluk (Madde 15(1))
Madde 38 uyarınca uygunluk değerlendirmesi ve Ek VII kapsamında teknik dokümantasyon
Madde 39 uyarınca AB Uygunluk Beyanı (DoC) düzenlemek; beyan Ek VIII'deki model yapıyı izler
Ambalajı parti/seri numarası ile işaretlemek (Madde 15(5)) ve ad/iletişim adresini belirtmek (Madde 15(6))
Belgeleri tek kullanımlık ambalajda 5 yıl, yeniden kullanılabilir ambalajda 10 yıl saklamak
Uygunsuzluk tespit edilirse derhal düzeltici aksiyon almak

DoC bir sertifika değildir, bir öz-beyandır. Ama arkasında onu kanıtlayan bir teknik dosya olmak zorundadır. Kanıtsız beyan, piyasa gözetim otoritesi karşısında ayakta kalmaz.

Producer: EPR'nin sahibi

Producer, Madde 3(1)(15)'te tanımlanır ve tamamen farklı bir sorudur: ambalajı ya da ambalajlı ürünü bir üye devlette ilk kez piyasaya süren taraftır.

Belirleyici olan, ambalajın atığa dönüşeceği üye devlette tedarik zincirini kimin başlattığıdır. Manufacturer, importer ya da distribütör, duruma göre producer olabilir. Üretici yurt dışında yerleşikse, o ülkedeki tedarik zincirindeki ilk şirket producer sayılır.

Producer'ın yükümlülükleri:

Ambalajı sunduğu her üye devlette ulusal sicile kayıt (Madde 44)
Piyasaya sürdüğü ambalaj miktarlarını düzenli raporlamak
Toplama ve geri kazanım maliyetlerini karşılayan EPR ücretini ödemek (Madde 45(1))

Bir ambalaj birimi için belirli bir üye devlette yalnızca tek bir producer vardır.

Kritik nokta: ikisi aynı taraf olmak zorunda değil

Avrupa Komisyonu'nun Mart 2026 tarihli rehber dokümanı bunu açıkça ayırır: producer ve manufacturer PPWR'da farklı amaçlar için tanımlanmıştır. Producer ilgili üye devlette ambalaj atığının toplama ve geri kazanım maliyetlerinden sorumludur. Manufacturer ise ambalaj piyasada bulundurulmadan önce Madde 5 ila 12 şartlarına uygunluğunu sağlamak zorundadır.

Çoğu zaman aynı şirket her ikisidir. Ama sınır ötesi tedarik zincirlerinde ayrışırlar.

Örnek: Hollandalı bir distribütör Çin'den ambalajlı ürün ithal eder. Çinli şirket manufacturer olabilir, ancak EPR yükümlülükleri açısından producer Hollandalı ithalatçıdır.

Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor

Somut bir senaryo üzerinden gidelim. Bir Türk esnek ambalaj üreticisi doypack üretiyor. Bir Türk gıda markası bu doypack'e kuruyemiş dolduruyor ve AB'ye ihraç ediyor.

	Ambalaj üreticisi	Marka
Manufacturer	Hayır	Evet (markası ambalajda)
Producer	Hayır	Evet (AB'ye ilk süren)
DoC düzenler mi	Hayır	Evet
EPR kaydı ve ücreti	Hayır	Evet

Ambalaj üreticisi doypack'i fiziksel olarak üretmesine rağmen PPWR karşısında ne manufacturer ne producer'dır. O bir tedarikçidir.

Ama işin can alıcı tarafı şu: markanın DoC'yi imzalayabilmesi için ambalajın uygunluğunu kanıtlaması gerekir, ve o kanıtın tamamı ambalaj üreticisindedir. PFAS test raporu, ağır metal analizi, malzeme kompozisyonu, katman yapısı, geri dönüştürülebilirlik sınıfı, geri dönüştürülmüş içerik oranı. Madde 16 uyarınca ambalaj ve ambalaj malzemesi tedarikçileri, uygunluğu belgeleyen bilgi ve belgeleri sağlamakla yükümlüdür.

Yani hukuki sorumluluk markadadır, kanıt üreticidedir. Marka kanıtı alamazsa beyan edemez. Üretici kanıtı veremezse marka başka tedarikçiye gider.

İki uyarı

Rol şirket düzeyinde değil, ambalaj düzeyinde belirlenir. Aynı şirket aynı anda birden fazla rol taşıyabilir ve farklı ürünler ya da farklı üye devletler için farklı rollerde olabilir. Doypack'inde tedarikçi olan bir üretici, kendi markalı endüstriyel streç filminde manufacturer ve producer olabilir. Rol tespiti ambalaj ve üye devlet bazında yapılmalıdır; şirket geneline tek bir etiket yapıştırmak artık yeterli değildir.

AB dışında yerleşikseniz iki farklı temsilci kavramı vardır. Madde 17 kapsamındaki yetkili temsilci, AB dışı manufacturer tarafından yazılı vekaletle atanır ve DoC'yi onun adına düzenleyebilir; ancak uygunluk sorumluluğu her zaman manufacturer'da kalır. Madde 45 kapsamındaki EPR yetkili temsilcisi ise ayrı bir kavramdır ve EPR yükümlülükleri içindir. İkisi karıştırılmamalıdır.

Ne yapmalı

Ambalaj portföyünüzü satır satır çıkarın. Her satır için sorun: bu ambalajın üstünde kimin markası var?
Her satır için ikinci soruyu sorun: bu ambalajı hangi üye devlette ilk kez kim piyasaya sürüyor?
Manufacturer olduğunuz satırlar için teknik dosya ve DoC hazırlığına başlayın.
Producer olduğunuz her üye devlet için kayıt ve EPR yükümlülüğünüzü netleştirin.
Tedarikçi olduğunuz satırlar için müşterilerinizin isteyeceği kanıt paketini hazırlayın.

PPWR'ın ana hükümleri 12 Ağustos 2026'da uygulanmaya başlıyor.

Kaynaklar

Regulation (EU) 2025/40 (PPWR), Madde 3(1)(13) manufacturer tanımı, Madde 3(1)(15) producer tanımı, Madde 3(1)(19) yetkili temsilci tanımı. EUR-Lex.
Avrupa Komisyonu, C(2026) 2151 final, Ek (30 Mart 2026), PPWR rehber dokümanı: "Definition of a manufacturer of packaging" ve "Definition of a producer of packaging" bölümleri; producer ve manufacturer'ın farklı amaçlarla tanımlandığı, Madde 44 kayıt, Madde 45(1) EPR maliyeti, Madde 15(1) Madde 5-12 uygunluğu.
Madde 15 manufacturer yükümlülükleri (parti/seri numarası 15(5), ad ve iletişim adresi 15(6)); Madde 16 tedarikçi bilgi sağlama yükümlülüğü; Madde 17 konformite yetkili temsilcisi; Madde 38 uygunluk değerlendirmesi; Madde 39 ve Ek VIII AB uygunluk beyanı; Ek VII teknik dokümantasyon; Madde 44 producer kaydı; Madde 45 genişletilmiş üretici sorumluluğu.
Zentrale Stelle Verpackungsregister (ZSVR), "Distinguishing between manufacturers and producers", producer tespitinde belirleyici kriterin ilgili üye devlette tedarik zincirini başlatan taraf olduğu.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve bağlayıcı hukuki görüş değildir. Rol tespiti ambalaj ve üye devlet bazında, sözleşmeleriniz ve fiili ticaret akışınız incelenerek yapılmalıdır. Kendi durumunuz için ücretsiz ön değerlendirme talep edebilirsiniz.